Tiểu đường thai kỳ là gì ? Dấu hiệu nhận biết và cách kiểm soát

Tiểu đường thai kỳ hay đái tháo đường thai kỳ là tình trạng đường huyết trong máu tăng cao trong quá trình mang thai. Đây là một bệnh lý hết sức nguy hiểm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả bà mẹ và thai nhi. Vì vậy, cần khám thai định kỳ và kiểm tra đường huyết thường xuyên để phát hiện sớm các dấu hiệu tiểu đường giúp đảm bảo sức khỏe cho mẹ bầu và thai nhi trong suốt quá trình mang thai

Thế nào là tiểu đường thai kỳ?

Bệnh tiểu đường thai kỳ là tình trạng lượng đường trong máu cao hơn mức bình thường và được chuẩn đoán lần đầu tiên trong quá trình mang thai từ tuần thai 24 – 28. Nghĩa là trước khi mang thai người phụ nữ không bị tiểu đường, nhưng sau khi mang thai, thai phụ có các dấu hiệu tăng đường huyết thì sẽ được chuẩn đoán là tiểu đường thai kỳ

Trường hợp người phụ nữ đã được chuẩn đoán mắc bệnh tiểu đường trước khi mang thai thì được gọi là : Mang thai khi đã bị tiểu đường. Loại này khác hoàn toàn so với tiểu đường thai kỳ nên mẹ bầu cần phân biệt rõ để không bị nhầm lẫn. Nếu bị tiểu đường trước khi mang thai mẹ bầu cần thông báo cho bác sĩ ở lần khám thai đầu tiên để bác sĩ đưa ra những phương pháp kiểm soát đường huyết ngay từ đầu cho thai phụ.

Ai có nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ?

Những phụ nữ có một hoặc nhiều yếu tố sau thì nguy cơ bị tiểu đường thai kỳ cũng sẽ cao hơn, cho nên nếu bạn có một trong những yếu tố sau thì hãy chú ý đi khám sớm và đúng lịch để dễ dàng kiểm soát, điều trị nếu bị tiểu đường thai kỳ nhé.

  • Có người thân trong gia đình  ( đặc biệt là ông bà, bố mẹ ) mắc bệnh tiểu đường
  • Mang thai khi 35 tuổi trở lên.
  • Béo phì ((BMI >30 thì nguy cơ tiểu đường thai kỳ tăng gấp 3 lần so với người BMI < 20)
  • Có tiền sử bất thường về dung nạp glucose hoặc suy giảm dung nạp Gluco lúc đói
  • Có tiền sử tiểu đường thai kỳ ở lần mang thai trước
  • Tiền sử đẻ con to > 4000gr
  • Đã có tiền sử sản khoa bất thường như sảy thai liên tiếp không rõ nguyên nhân, thai lưu, đặc biệt thai lưu 3 tháng cuối không rõ nguyên nhân, sinh non, dị tật, đa ối vv…
  • Đã có tiền sử rối loạn huyết áp ở lần mang thai trước, tăng huyết áp mạn tính hay bệnh thận.

Dấu hiệu phát hiện tiểu đường khi mang thai

Đa số các thai phụ bị tiểu đường thai kỳ sẽ không có triệu chứng nào đặc biệt và thường được phát hiện khi khám thai định kỳ. Vì vậy, cách tốt nhất để phát hiện tiểu đường thai kỳ là xét nghiệm tiểu đường. Thông thường các bác sĩ sản khoa sẽ khuyến cáo mẹ bầu xét nghiệm tiểu đường ở tuần 24-28 của thai kỳ.

Mặc dù vậy, một số trường hợp khi lượng đường trong máu tăng quá cao, thai phụ sẽ gặp một số dấu hiệu tiểu đường thai kỳ sau đây, bạn cũng nên lưu tâm nhé:

Đi tiểu nhiều hơn

Đây là một hiện tượng khá phổ biến ở bà bầu nguyên nhân là do sự gia tăng của hormone hCG và áp lực thai nhi lên bàng quang nên mẹ bầu sẽ thường xuyên thấy buồn tiểu.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia tiểu đường thì khi bị tiểu đường thai kỳ cũng có thể gây nên tình trạng đi tiểu thường xuyên hơn. Lý do bởi vì khi lượng đường ( glucose) trong máu không được chuyển hóa hết thành năng lượng, thận sẽ phải sản sinh ra nhiều nước tiểu để đào thải lượng đường đó. Vì vậy, hãy trao đổi thêm với bác sĩ nếu cảm thấy mình đi tiểu quá nhiều lần mẹ bầu nhé.

Luôn cảm thấy khô miệng, khát nước

Khi mắc bệnh tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ mất nước. Nguyên nhân là do khi lượng đường trong máu quá cao, cơ thể của bạn gây áp lực đến thận bắt buộc thận phải sản xuất nước tiểu nhiều hơn để giảm lượng glucose dư thừa. Bạn sẽ phải đi vệ sinh nhiều hơn đồng nghĩa với việc cơ thể bị mất nước nên cảm thấy khát nhiều hơn. Cứ như vậy, tạo thành một vòng tuần hoàn là khô miệng-> khát nước -> uống nước nhiều -> đi tiểu nhiều -> khát nước.

Luôn cảm thấy đói và thèm ăn

Sau tam cá nguyệt đầu tiên ( 3 tháng đầu) thai phụ hết chuỗi ngày bị nghén thì thường sẽ có xu hướng ăn nhiều hơn. Tuy nhiên nếu lúc nào cũng cảm thấy đói mặc dù vừa mới ăn thì bạn cũng cần xem lại bởi vì luôn cảm thấy đói và thèm ăn cũng là một triệu chứng của bệnh tiểu đường.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do insulin tiết ra không đủ để chuyển hóa hết thức ăn ( glucose) trong máu thành năng lượng đi nuôi cơ thể. Vì vậy cơ thể liên tục gửi tiến hiệu cho não cảm thấy đói nên người bệnh lúc nào cũng thèm ăn và muốn ăn nhiều bất kể họ vừa mới ăn xong hay đã ăn nhiều như thế nào.

Nhiễm nấm âm đạo

Nồng độ đường trong máu tăng cao và thường được bài tiết qua nước tiểu nên khiến âm đạo trở thành môi trường lý tưởng cho các vi khuẩn, nấm phát triển nhanh chóng.  Nếu mẹ bầy thường xuyên bị nhiễm nấm âm đạo cứ 2-3 lần trong vài tháng hoặc những đã dùng nhiều biện pháp điều trị cơ bản nhưng không có tác dụng, bạn nên đi khám bác sĩ để được tư vấn

Các dấu hiệu nêu trên là những triệu chứng thường gặp khi bị tiểu đường nói chung và tiểu đường thai kỳ nói riêng. Tuy nhiên, các dấu hiệu này lại rất giống với các dấu hiệu của sự thay đổi nội tiết bình thường khi mang thai cho nên tiểu đường thai kỳ rất khó phát hiện nếu không thăm khám và làm xét nghiệm.

Làm thế nào để chuẩn đoán tiểu đường thai kỳ?

Mặc dù có các dấu hiệu têu biểu trên là có thể phần nào dự đoán được mẹ bầu có bị tiểu đường hay không nhưng cách duy nhất để chuẩn đoán chính xác bệnh tiểu đường thai kỳ là xét nghiệm kiểm tra nồng độ đường trong máu của bệnh nhân. Xét nghiệm này được thực hiện giữa tuần 24 và 28 của thai kỳ

Đặc biệt với những mẹ bầu có nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ cao cần được làm các xét nghiệm chuẩn đoán tiểu đường thai kỳ ngay ở lần khám đầu tiên.

Ở Việt Nam đa số các bác sĩ sẽ khuyến cáo thai phụ sử dụng nghiệm pháp nghiệm pháp dung nạp glucose 75 gam – 2 giờ đường uống. Đây là phương pháp được sử dụng trong chẩn đoán tiền tiểu đường và bệnh tiểu đường.

Bạn sẽ được thử đường huyết lúc đói bụng, sau đó sẽ được uống 75  gram glucose và thử đường huyết ở  thời điểm 1 giờ và 2 giờ sau uống. Tiểu đường thai kỳ sẽ được chẩn đoán nếu có bất kỳ trị số đường huyết nào vượt ngưỡng sau:

  • Đường huyết lúc đói ≥ 92 mg/dl (5.1 mmol/l);
  • Đường huyết 1 giờ sau uống glucose ≥ 180 mg/dl (10.0 mmol/l);
  • Đường huyết 2 giờ sau uống glucose ≥ 153 mg/dl (8.5 mmol/l);

Xét nghiệm tiểu đường là biện pháp hữu hiệu nhất giúp phát hiện tiểu đường thai kỳ

Một số lưu ý khi thực hiện nghiệm pháp đường huyết chuẩn đoán tiểu đường:

  • 3 ngày trước khi tiến hành nghiệm pháp chẩn đoán, bà bầu không ăn chế độ ăn có quá nhiều glucid ( chất bột đường) cũng như không kiêng khem quá nhằm tránh ảnh hưởng đến kết quả nghiệm pháp.
  • Nên làm xét nghiệm vào buổi sáng, sau khi đã nhịn đói trước đó từ 8-12h, tốt nhất bạn nên kết thúc bữa tối trước 6h hôm trước.
  • Trong thời gian làm nghiệm pháp mẹ bầu không được ăn uống gì thêm,
  • Mẹ bầu được ngồi nghỉ ngơi trong phòng làm nghiệm pháp hoặc đi lại nhẹ nhàng trong khuôn viên bệnh viện trong thời gian làm nghiệm pháp.

Tiểu đường thai kỳ ảnh hưởng đến mẹ bầu và thai nhi như thế nào?

Bệnh tiểu đường thai kỳ nếu không được phát hiện sớm và kiểm soát tốt có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe mẹ bầu và thai nhi:

Mặc dù nguy cơ dị tật ở thai nhi rất thấp, do tiểu đường thai kỳ hầu như chỉ xuất hiện sau tuần thứ 20 của thai kỳ. Thì lúc này thai nhi đã phát triển hoàn chỉnh. Khả năng dị tật ở thai nhi chỉ tăng nếu người mẹ không biết mình bị tiểu đường trước khi mang thai, hoặc mức glucose huyết đột ngột tăng cao ở tuần thứ 6-8 của thai kỳ.

Tuy vậy, tiểu đường thai kỳ vẫn có thể dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm cho trẻ sơ sinh như:

  • Thai nhi phát triển to hơn mức bình thường: Nguyên nhân là do lượng glucose trong máu của mẹ tăng lên, truyền sang con khiến cho tuyến tụy của con sẽ phải hoạt động mạnh để sản sinh insulin nhằm chuyển hóa glucose đó thành năng lượng.  Kết quả là cơ thể con sẽ hấp thụ nhiều năng lượng hơn mức cần thiết. Năng lượng dư thừa sẽ làm cho thai nhi phát triển quá lớn (hội chứng macrosomia).
  • Quá trình sinh nở gặp khó khăn như tổn thương vai, cánh tay của trẻ.
  • Trẻ có nguy cơ bị hạ glucose huyết đột ngột sau sinh, bệnh vàng da, hoặc gặp các vấn đề về hô hấp.

Ở người mẹ, thông thường mức đường huyết sẽ trở về ngưỡng an toàn sau khi sinh. Tuy nhiên, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh tiểu đường thai kỳ vẫn tiềm ẩn mối nguy hại trước, trong và sau khi sinh như:

  • Các biến chứng thai kỳ thường gặp như tiền sản giật, sản giật cao gấp 4 lần so với người bình thường, nhiễm trùng, băng huyết sau sinh …có thể gây tử vong cho thai phụ.
  • Khó sinh: Đường trong máu của mẹ sẽ truyền sang bé, làm tuyến tụy của bé hoạt động nhiều hơn bình thường để sản xuất thêm insulin. Điều này dẫn đến phần thân trên của bé – vai phát triển nhanh trong thai kỳ. Một số trường hợp có thể gây gãy xương do vai rộng hoặc tổn thương não trong quá trình sinh nở.
  • Sinh non, thai chết lưu, đa ối, vỡ ối gây nguy hiểm đến mẹ và bé.

Điều trị hiệu quả đái tháo đường thai kỳ

Tiểu đường thai kỳ là một bệnh nguy hiểm, xong bà bầu hoàn toàn có thể kiểm soát đường huyết rất đơn giản tại nhà mà không tốn kém hay đau đớn gì. Điều quan nhất khi bị tiểu đường thai kỳ mẹ bầu cần thăm khám đúng hẹn, tuyệt đối tuân thủ chỉ định của bác sĩ và theo dõi chỉ số đường huyết đều đặn để kịp thời phát hiện nếu đường huyết tăng cao.

Sau khi được chuẩn đoán là bị tiểu đường thai kỳ, các bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị đầu tiên cho bà bầu là thay đổi chế độ dinh dưỡng, chế độ tập luyệ và điều chỉnh cân nặng. Mục tiêu là đưa đường huyết về giới hạn cho phép như sau:

Trước bữa ăn Thấp hơn 95 mg/dL( 5.3mmol/l)
01 giờ sau khi ăn Thấp hơn 140mg/dL(7.8 mmol/l)
02 giờ sau khi ăn Thấp hơn 120mg/dL(7.2mmol/l)

Mức đường huyết mục tiêu cho phụ nữ mang thai (theo ADA)

Gợi ý chế độ dinh dưỡng cho tiểu đường thai kỳ

Chế độ dinh dưỡng cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ, nên hạn chế những thực phẩm có nhiều đường và tinh bột, vì khi bị tiểu đường insulin hoạt động không hiệu quả nếu càng nạp nhiều đường thì đường huyết trong máu càng tăng cao gây nguy hiểm.

Carbonhydrates( Carb) là thành phần chính tạo ra lượng đường trong máu, Tuy nhiên có 2 loại carb là loại phức tạp và carb đơn giản trong đó.

  • Carb đơn giản là các loại đường bao gồm : Đường thô, đường nâu, siro ngô, siro ngô chứa hàm lượng fructose cao, glucose, fructose và sucrose, nước trái cây cô đặc, cơm.  Loại Carb này sẽ làm lượng đường trong máu tăng cao một cách nhanh chóng, mẹ bầu ăn vào sẽ no nhanh và ăn nhiều hơn.
  •  Carb phức tạp bao gồm: chất xơ (Trái cây, rau củ, các loại hạt, đậu, các loại ngũ cốc.) và tinh bột (Khoai tây, ngũ cốc, ngô, yến mạch, đậu Hà Lan.) Chúng giàu chất xơ hơn và tiêu hóa chậm hơn, giúp kiểm soát lượng đường trong máu không tăng đột biến sau ăn. ..

Hiểu được nguyên lý này sẽ giúp mẹ bầu cân nhắc các loại thực phẩm nên ăn và không nên ăn khi bị thai kỳ tiểu đường.  Như vậy, thực đơn dinh dưỡng của bà bầu nên có nhiều carbonhydrates phức tạp và ít chất béo bão hòa.

Tiểu đường thai kỳ nên ăn gì?

  • Nên ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày để ổn định đường huyết. Ăn 3 bữa chính và 1-2 bữa ăn phụ.
  • Nên ăn thịt nạc, cá nạc, đậu hũ, yaourt, sữa không béo, không đường.
  • Nên ăn thực phẩm ít gây tăng đường máu: gạo lức, đậu đỗ, rau xanh, củ quả, trái cây ít ngọt.
  • Tuyệt đối không bỏ bữa sáng vì có thể gây hạ đường huyết, cũng gây nguy hiểm cho bà bầu.

Lưu ý: Đối với phụ nữ mang thai 6 tháng cuối thêm 350 cal/ngày. Đối với phụ nữ cho con bú thêm 550 cal/ngày.

Những loại thực phẩm nên giảm ăn:

  • Giảm ăn các thực phẩm nhiều đường: bánh kẹo, trái cây ngọt, kem, chè…
  • Giảm ăn mặn và thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối để phòng ngừa tăng huyết áp: khô, thịt nguội, mì gói, đồ hộp…
  • Giảm ăn các thực phẩm nhiều chất béo như: da, lòng đỏ trứng, thức ăn chiên xào, phủ tạng (gan, tim, thận).
  • Giảm uống rượu, bia, nước ngọt, cà phê, chè đặc, nước ép trái cây ngọt.

Luyện tập: 

Tập thể dục mức độ trung bình được chứng minh làm cải thiện điều chỉnh đường huyết ở đái tháo đường thai kỳ. Bệnh nhân nếu không có chống chỉ định nên tập bằng cách đi bộ nhanh hoặc vận động cánh tay khi ngồi ít nhất 10 phút sau mỗi bữa ăn, giúp làm giảm đường máu sau ăn và đạt mục tiêu đường huyết

Điều trị bằng thuốc

Nếu sau 2 tháng áp dụng chế độ ăn, luyện tập đúng cách nhưng chỉ số đường huyết vẫn ở mức cao, các bác sĩ có thể dùng liệu pháp insulin để đưa đường huyết về ngưỡng an toàn , do các thuốc dạng uống chưa đủ bằng chứng về tính an toàn khi sử dụng ở phụ nữ có thai nên không có loại thuốc uống nào khuyến cáo khi bị tiểu đường thai kỳ.

Khi điều trị tiểu đường thai kỳ bằng insulin, mẹ bầu nên học cách tự kiểm tra đường huyết tại nhà  từ 4-6 lần một ngày, thời điểm là vào trước các lần tiêm, sau ăn 2h và trước khi đi ngủ. Nhớ thông báo cho bác sĩ của bạn nếu đường máu cao kéo dài.

Thời gian sinh lý tưởng

Nếu thai phụ kiểm soát tốt đường huyết trong máu và mẹ và thai khỏe mạnh không có biến chứng gì, thì thời gian sinh đẻ lí tưởng là tuần 39-40 để phòng ngừa các biến chứng do đẻ sớm, đặc biệt nhất là suy hô hấp do phổi của thai nhi chưa trưởng thành. Tiểu đường thai kỳ hoàn toàn có thể để thường nếu thai nhi cân nặng trong giới hạn bình thường.

Cần chú ý gì sau khi sinh?

Đa số phụ nữ sau khi sinh thì đường màu sẽ trở về bình thường mà không cần phải tiếp tục tiêm insulin. Tuy vậy, vẫn có một tỷ lệ nhỏ thai phụ bị tiển triển thành tiểu đường type 2. Vì vậy, sau khi sinh 4-12 tuần, phụ nữ bị tiểu đường thai kỳ vẫn cần làm lại xét nghiệm đường huyết để xem có bị tiểu đường thật sự hay không. Nếu bị cần có phương án điều trị kịp thời, còn nếu không bị thì khuyến cáo nên kiểm tra lại đường huyết sau 1-3 năm.

Theo thống kê của hội đái tháo đường thì có tới 30-50% phụ nữ bị tiểu đường thai kỳ sẽ tiếp tục bị lại trong lần mang thai tiếp theo, vì vậy nếu bạn mang thai ở lần tiếp theo cần kiểm tra đường huyết ở lần khám thai đầu tiên để kịp thời phát hiện bệnh nếu có.

Theo : Cinnabet.vn

5/5 (1 Review)
Có thể bạn quan tâm: , ,

Cảm ơn bạn đã quan tâm tới sản phẩm TPBVSK Cinabet. Bạn vui lòng để lại số điện thoại và họ tên để Chuyên viên tư vấn gọi điện lại cho bạn trong vòng 24h

Ý kiến của bạn

x

Đơn đặt hàng

Để đặt mua hàng, các bạn vui lòng điền đầy đủ thông tin vào ô bên dưới. Chúng tôi sẽ gọi điện lại để xác nhận đơn hàng trong thời gian sớm nhất

  • Nội thành phí ship 30.000 VNĐ. Ngoại thành phí ship 50.000 VNĐ.
  • Đơn hàng trên 600.000 VNĐ FREE SHIP toàn quốc.
   
Hỗ trợ trực tuyến